Sim tím - loại quả mọng quý từ núi rừng Việt Nam - rất tốt cho sức khỏe con người

Sim là loại trái cây mọc hoang gắn với tuổi thơ của nhiều người sinh ra từ rừng, có hoa màu hồng tím, nhụy vàng rất đẹp và quả khi chín thì có màu tím lịm ngọt ngon, khiến ai từng một lần nếm qua sẽ nhớ mãi. Theo Đông y, quả sim như một vị thuốc tự nhiên nhờ những lợi ích mang lại cho sức khỏe. Nội dung bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu được lợi ích của loại quả này.

Hoa Sim có vẻ đẹp mộc mạc mà cuốn hút.

1. Đặc điểm của cây sim và quả sim

Cây sim (Rhodomyrtus tomentosa Wight) vốn là loại cây bụi, mọc hoang dại, phổ biến khắp các vùng đồi núi trung du, ven rừng tại Việt Nam, đặc biệt là miền Trung. Chúng rất dễ sinh trưởng tự nhiên. Hiện nay, do giá trị kinh tế cao, sim cũng được trồng phổ biến hơn ở cả đồng bằng.

Lá của cây sim mọc đối nhau, hình trứng, phiến dày, gồm 3 gân chính, có lông tơ ở mặt dưới. Hoa của loài cây này màu hồng tím, mọc riêng lẻ hoặc tập trung ở kẽ lá. 

Các bộ phận dùng làm thuốc: lá, quả và rễ (Folium, Fructus et Radix Rhodomyrti Tomentosae). Lá thu hái vào mùa hè, dùng tươi hay phơi khô. Quả chín hái vào mùa thu, người ta thu hái về rửa sạch, để ráo rồi đồ chín, phơi khô, bảo quản để sử dụng. Rễ thu hái quanh năm, rửa sạch đất cát, thái nhỏ, phơi khô (Tuy nhiên, không nên tận diệt loài sim để lấy rễ chữa bệnh)

Cây sim cho quả mọng, vị ngọt, dùng làm dược liệu chữa bệnh trong Đông y

(Quả Sim khá giống với quả Việt quất Châu Âu cũng là một loại quả quý). Quả sim thuộc họ quả mọng, có màu tím sẫm khi chín, ăn ngọt, có nhiều hạt nhỏ. Đây là dược liệu quý được Đông y cho rằng có tính bình, vị ngọt chát, rất tốt đối với việc chỉ huyết, dưỡng huyết, cố tinh, sáp trường. Nhờ đặc điểm này mà quả sim được dùng để chữa chứng thổ huyết, huyết hư, chảy máu mũi, lị, tiểu tiện ra máu, thoát giang, di tinh, tai ù, băng huyết,...

Có thể thu hoạch quả sim chín vào mùa mùa thu để dùng trực tiếp hoặc phơi khô, sấy khô để dùng dần làm thuốc với liều 12 - 15g khô (tương đương 30 - 60g tươi). Thành phần dinh dưỡng của quả sim gồm: anthocyanin, các flavon-glucosid, malvidin-3 glucosid, các hợp chất phenol, các acid amin, và acid hữu cơ...

Trong quả sim có hàm lượng lớn chất xơ (gần 70%) nên rất tốt đối với cải thiện triệu chứng táo bón, giúp nhuận tràng. Cũng chính điều này khiến cho quả sim có khả năng loại bỏ các mảng bám ở thành mạch nhờ đó ngăn ngừa nguy cơ đối với bệnh tim mạch. Lá, thân và nụ sim có nhiều hoạt chất giúp hỗ trợ giải độc gan, phòng ngừa nguy cơ xâm nhập của các loại vi khuẩn gây hại cho hệ tiêu hóa.

2. Công dụng của quả sim đối với sức khỏe

2.1. Một số lợi ích của quả sim với sức khỏe

- Phòng chống oxy hóa

Oxy hóa là tác nhân gây ra không ít bệnh lý cho cơ thể, làm phá hủy màng tế bào, tổn thương DNA, biến đổi protein,… Chất chống oxy hóa tự nhiên rất tốt trong phòng ngừa và điều trị bệnh gây ra bởi gốc tự do. 

Chất anthocyanin trong quả sim là hợp chất màu hữu cơ thiên nhiên, thuộc nhóm flavonoid có màu đỏ, cho màu sắc đẹp, an toàn, có những hoạt tính sinh học tốt đối với con người, có khả năng giúp cơ thể chống ung thư, chống oxy hóa, chống tia tử ngoại, chống viêm, chống lão hóa.

Quả sim chứa chất chống oxy hóa tốt cho cơ thể

Đối với việc chăm sóc da, nhờ có hàm lượng vitamin và khoáng chất cao nên nước uống từ quả sim có thể khiến cho da trở nên mịn màng và hồng hào hơn. Ngoài ra, chất chống oxy hóa từ loại quả này cũng ngăn ngừa hiệu quả tình trạng lão hóa da.

- Giải nhiệt, thanh lọc

Nước uống từ quả sim giúp thanh lọc và giải nhiệt rất tốt. Đặc biệt, khi tham gia các hoạt động thể lực mạnh, loại nước uống này còn bổ sung năng lượng để đem lại cảm giác khỏe khoắn cho cơ thể.

- An thai, bổ máu

Phụ nữ sau sinh hoặc trong quá trình mang thai rất cần bổ sung sắt đề phòng ngừa nguy cơ thiếu máu. Uống trà từ quả sim mỗi ngày sẽ tăng cường tạo máu, phòng ngừa tình trạng suy nhược và chống xuất huyết.

- Kích thích tiêu hóa

Sau quá trình lên men tự nhiên, quả sim được coi là thực phẩm hỗ trợ chữa các bệnh về đường tiêu hóa. Uống rượu sim kích thích hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, giảm ngay chứng khó tiêu và đầy bụng do ăn quá nhiều. Không chỉ vậy, rượu sim còn có tác dụng tăng vị giác giúp bạn ăn ngon miệng hơn.

- Cải thiện chức năng sinh lý

Đối với nam giới, quả sim có tác dụng điều trị xuất tinh sớm, yếu sinh lý, tăng cường sinh lực và bổ sung khí huyết. Đặc biệt, rượu ngâm từ quả sim có vị thơm ngon tương tự với vang nho nên rất phù hợp với vị giác phái mạnh.

- Phòng ngừa xơ vữa động mạch

Quả sim giúp tăng cường loại cholesterol có lợi cho cơ thể nên giảm thiểu được tình trạng xơ vữa động mạch.

- Lưu thông máu

Từ tuổi trung niên, hiện tượng lưu thông máu giảm đi. Bạn có thể sử dụng rượu sim để phòng ngừa căn bệnh này. Rượu sim vừa dễ uống lại chứa chất dinh dưỡng và cũng rất dễ làm. Các thành phần trong rượu sim có khả năng làm tăng cholesterol tốt và giảm cholesterol xấu. Từ đó, cải thiện lưu thông máu, ngăn ngừa hình thành cục máu đông.

- Ngăn ngừa xơ vữa động mạch

Rượu sim có tác dụng làm tăng hàm lượng cholesterol có lợi cho cơ thể. Vì vậy, bệnh xơ cứng động mạch cũng giảm đáng kể khi uống đúng cách.

2.2. Bài thuốc chữa bệnh từ quả sim

- Chữa đại tiện ra máu: lấy 20g quả sim khô sắc cùng 400ml nước cho đến khi còn khoảng 320ml nước thì chắt nước ra chia làm 2 lần uống/ngày, thực hiện liên tục 1 tuần.

- Chữa thổ huyết, băng huyết: đem sao cháy quả sim khô rồi nghiền thành bột, cất vào lọ thủy tinh và đậy nắp kín. Hàng ngày lấy 12 - 15g pha với nước sôi và uống. Nếu bị vết thương ngoài da có thể dùng bột này đắp lên vùng tổn thương.

- Chữa bệnh trĩ: lấy 30 - 60g quả sim tươi (tương đương 15 - 30g quả sim khô) đem nấu với dạ dày lợn để làm thức ăn mỗi ngày.

- Chữa suy nhược thần kinh, suy nhược cơ thể, thiếu máu ở thai phụ: sắc 15 - 20g  quả sim khô nước để uống nhiều lần trong ngày.

- Chữa xuất tinh sớm: lấy một nắm nhỏ quả sim tím, 5 thìa đường phèn, 1 quả trứng gà, 1 chén rượu trắng nhỏ và 500ml nước. Tất cả đem đun cho đến khi còn khoảng 300ml thì chắt lấy nước uống trước khi đi ngủ.

- Thuốc bổ huyết, bổ thận, bồi dưỡng cơ thể:

Quả sim khô 12g, đậu đen (sao) 16g, sâm đại hành (sao thơm) 12g, lá dâu non (sao sơ)). Nấu với 500ml nước, sắc còn 200ml, chia 2 lần, uống trước bửa ăn.

Rượu sim có vị ngọt gần như rượu nho, được nhiều người yêu thích

- Người ta còn chế biến rượu sim theo cách sau:

Quả sim chín loại bỏ những trái hư, rửa thật sạch, cắt bỏ phần đầu, cho vào hủ sạch, ướp với đường.

Cứ đặt 1 lớp sim thì cho thêm 1 lớp đường bên trên. (Có thể dùng đường cát trắng hoặc bột đường phèn).

Đậy nắp kín lại và đợi đến khi nào sim lên men thành rượu là lấy ra uống được. Nước này còn gọi là mật sim, uống có vị ngọt, chát và có hương thơm đặc trưng của sim.

Hoặc dùng quả sim quả chín, rửa thật sạch, để ráo nước, xay nhuyễn và ủ lên men với đường cát theo một tỉ lệ nhất định trong môi trường hiếm khí từ 40 - 45 ngày.

Sau khi sản phẩm lên men hoàn chỉnh ta sẽ được một loại rượu màu hồng, uống có vị cay chua ngọt như rượu vang nho với nồng độ khoảng 11,5%.

Rượu quả sim có tác dụng trợ tiêu hóa, giúp ăn ngon, ngủ ngon, mạnh gân cốt, chống nhức mỏi tay chân, nhất là ở người cao tuổi, tăng cường sức đề kháng của cơ thể.

2.3. Thuốc từ lá Sim:

Thân và lá sim có nhiều hợp chất triterpen như betullin, acid betulinic; taraxerol…

Lá sim còn chứa nhiều chất ellagi tannim, khi kết hợp với các chất từ hoa sim, quả sim để tạo thành một loại thuốc chữa trị bệnh viêm gan khá tốt.

Chất rhodomyrtone trong lá sim có vai trò như một chất kháng sinh, giúp chống lại sự xâm nhập của các vi khuẩn như escherichia coli và staphylococcus aureus, là những vi khuẩn gây ra tình trạng ngộ độc thực phẩm, rối loạn đường tiêu hóa.

Theo Đông y, lá sim có vị ngọt, chát, tính bình, tác dụng làm giảm đau, cầm máu, tán nhiệt độc, tiêu mủ, sinh cơ. Dùng chữa đau đầu, tả lỵ, ngoại thương xuất huyết, ghẻ lở, lở loét bàn chân… Ngày dùng 12 - 16g lá khô (25 - 30g tươi), sắc uống.

Lá sim được sử dụng chế thành thuốc cao, dùng chữa bỏng có kết quả rất tốt. Cao lá sim không gây xót, giảm đau nhanh, chống loét lây lan, làm vết thương sạch khô và mau lành.

Cách làm: lá sim 1kg, rửa sạch, băm nhỏ, nấu với 20 lít nước, nấu nhiều lần rồi cô thành 250g cao.

Ngày bôi nhiều lần vào chổ bỏng, thường chỉ dùng khoảng 10 - 12 ngày là có kết quả.

3. Khi sử dụng quả sim cần lưu ý

- Cách chọn quả sim

Để sử dụng quả sim phục vụ cho sức khỏe, tùy theo mục đích sử dụng mà việc lựa chọn nguyên liệu sẽ khác nhau:

+ Để ngâm nguyên quả: chọn quả chưa chín kỹ hoặc đang ương.

+ Làm mật: chọn quả vừa chín tới để quá trình lên men cho mùi vị ngon hơn.

Khi chọn quả sim cũng nên bỏ quả dập nát đi để tránh làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Trước khi ngâm sim nên ngâm qua một lượt nước muối để loại bớt vi khuẩn và giảm vị chát sẵn có của quả sim.

- Người bị táo bón xuất phát từ nguyên nhân nhiệt không nên dùng nước uống quả sim vì nó có chứa nhiều tanin - hoạt chất sẵn có làm nên vị chát cho sim.

- Trước khi sử dụng bất cứ bài thuốc chữa bệnh nào từ quả sim nên hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa vì không phải cơ địa của người nào cũng phù hợp với dược liệu tự nhiên này. Trong quá trình sử dụng nếu có bất cứ triệu chứng bất thường nào nên trao đổi với bác sĩ ngay và không nên tự ý bỏ thuốc Tây khi áp dụng bài thuốc từ quả sim, trường hợp muốn bỏ thuốc cần có sự đồng ý của bác sĩ.

Hy vọng những nội dung chia sẻ trên đây đã giúp bạn hiểu hơn về lợi ích mà quả sim mang lại cho sức khỏe để biết cách sử dụng hiệu quả dược liệu này. 

Theo medlatec.vn & suckhoedoisong.vn